حرفه‌ای بودن در محیط کار چیست؟ و چطور رفتار حرفه‌ای داشته باشیم؟
منتشر شده در ۱۳۹۸/۴/۲۹ ساعت ۱۷:۰۸
زمان خوانش ۵ دقیقه
ممکن است کسی در کارش بسیار متخصص باشد، اما همیشه دیر به جلسه برسد، مسئولیت اشتباهاتش را نپذیرد یا وقتی تحت فشار قرار می‌گیرد رفتار مناسبی با همکاران نداشته باشد. احتمالا چنین فردی را، با وجود تمام مهارت‌هایش، یک همکار کاملا حرفه‌ای نمی‌دانید. از طرف دیگر، حرفه‌ای بودن الزاما به معنای پوشیدن لباس رسمی، جدی صحبت کردن یا داشتن چند مدرک تخصصی نیست. رفتار حرفه‌ای در محیط کار بیشتر خودش را در جزئیات روزمره نشان می‌دهد؛ اینکه چقدر می‌توان روی حرف شما حساب کرد، وظایف‌تان را چگونه انجام می‌دهید، در برابر اشتباه چه واکنشی دارید و هنگام اختلاف نظر چگونه با دیگران رفتار می‌کنید. پس اگر بخواهیم ساده بگوییم، حرفه ای بودن بیش از آنکه یک ظاهر باشد، یک الگوی رفتاری است. در ادامه این مقاله می‌بینیم حرفه ای بودن در محیط کار دقیقا چه معنایی دارد، چه رفتارهایی باعث می‌شوند حرفه‌ای‌تر دیده شوید و در چه موقعیت‌هایی ممکن است ناخواسته اعتبار حرفه‌ای خود را کاهش دهید.
حرفه ای بودن در محیط کار دقیقا یعنی چه؟
حرفه ای بودن در محیط کار یعنی دیگران بتوانند هم روی کیفیت کار شما و هم روی رفتارتان حساب کنند. یک فرد حرفه ای تلاش می‌کند کارش را درست انجام دهد، مهارت‌هایش را به‌روز نگه دارد، به تعهدات خود پایبند باشد و در ارتباط با مدیر، همکار یا مشتری احترام را حفظ کند. اگر اشتباهی رخ دهد، به‌جای پنهان کردن آن یا پیدا کردن مقصر، مسئولیت سهم خودش را می‌پذیرد و برای اصلاح شرایط تلاش می‌کند.
به همین دلیل، حرفه ای بودن فقط به تخصص مربوط نیست. ممکن است بهترین متخصص یک تیم باشید، اما اگر در همکاری با دیگران قابل اعتماد نباشید، بخشی از حرفه ای‌گری را از دست داده‌اید.
در مقابل، خوش‌رفتاری هم به‌تنهایی کافی نیست. فردی که ارتباط خوبی با همه دارد اما وظایفش دائما عقب می‌افتد یا کیفیت کارش پایین است، باز هم نمی‌تواند نمونه کاملی از رفتار حرفه ای باشد. در عمل، حرفه ای‌گری جایی میان تخصص، مسئولیت‌پذیری، اخلاق حرفه ای، ارتباط مؤثر و قابل اعتماد بودن شکل می‌گیرد.
حرفه ای بودن بیشتر کجا خودش را نشان می‌دهد؟
شناخت ویژگی‌های یک فرد حرفه ای ساده است؛ تقریبا همه می‌دانیم مسئولیت‌پذیری، صداقت یا احترام ویژگی‌های خوبی هستند. مسئله این است که این ویژگی‌ها در زندگی کاری واقعی چه شکلی پیدا می‌کنند. معمولا حرفه ای بودن را زمانی بهتر می‌شود شناخت که شرایط دقیقا مطابق برنامه پیش نمی‌رود. مثلا:
وقتی مسئولیت انجام یک کار را پذیرفته‌اید
یکی از مهم‌ترین نشانه‌های حرفه ای بودن در کار، نحوه برخورد با تعهدات است. فرض کنید قبول کرده‌اید گزارشی را تا پایان روز دوشنبه تحویل دهید. روز دوشنبه متوجه می‌شوید کار بیشتر از چیزی که تصور می‌کردید زمان می‌برد. رفتار حرفه ای این نیست که تا آخر وقت سکوت کنید و منتظر بمانید مدیر یا همکارتان پیگیر وضعیت کار شود. بهتر است زمانی که متوجه خطر تاخیر می‌شوید، موضوع را مطرح کنید، وضعیت فعلی را توضیح دهید و زمان‌بندی واقع‌بینانه‌تری ارائه دهید.
حرفه ای بودن به این معنا نیست که هرگز تاخیر نداشته باشید یا همیشه همه‌چیز طبق برنامه جلو برود؛ بلکه یعنی قبل از آنکه مشکل به دیگران منتقل شود، مسئولیت مدیریت آن را بپذیرید. همین رفتار به مرور باعث می‌شود دیگران بدانند اگر کاری را قبول کرده‌اید، می‌توانند وضعیت آن را از شما انتظار داشته باشند و نیازی نیست دائماً پیگیری‌تان کنند.
وقتی با مدیر یا همکارتان اختلاف نظر دارید
رفتار حرفه ای در محیط کار بیشتر در زمان اختلاف دیده می‌شود تا زمانی که همه با یکدیگر موافق‌اند. ممکن است فکر کنید تصمیم مدیر اشتباه است، با روش یکی از همکاران موافق نباشید یا احساس کنید بخشی از کار منصفانه بین اعضای تیم تقسیم نشده است. مخالفت کردن در چنین شرایطی غیرحرفه ای نیست. تفاوت در شیوه بیان مخالفت است.
فرد حرفه ای تلاش می‌کند به‌جای حمله به شخص، درباره مسئله صحبت کند. به‌جای «تو همیشه کار را اشتباه انجام می‌دهی» می‌توان درباره یک رفتار یا نتیجه مشخص حرف زد و برای آن راه‌حل پیدا کرد. حفظ احترام به معنی موافقت دائمی یا سکوت نیست. حتی گاهی حرفه ای‌ترین رفتار این است که واضح و محترمانه «نه» بگویید، درباره یک تصمیم سوال کنید یا از دیدگاه متفاوتی دفاع کنید. آنچه اهمیت دارد این است که اختلاف کاری به بی‌احترامی شخصی تبدیل نشود.
وقتی اشتباه می‌کنید
اشتباه کردن الزاما غیرحرفه ای نیست؛ اما نحوه برخورد با اشتباه می‌تواند درباره شخصیت حرفه ای یک فرد چیزهای زیادی بگوید. فرض کنید اطلاعات اشتباهی برای مشتری ارسال کرده‌اید یا کاری که مسئول آن بوده‌اید به نتیجه مورد انتظار نرسیده است. پنهان کردن مسئله، کوچک جلوه دادن آن یا منتقل کردن تقصیر به دیگری شاید در لحظه آسان‌تر باشد، اما معمولا اعتماد را از بین می‌برد.
در رفتار حرفه ای مسیر متفاوتی دارید: مشکل را به‌موقع مطرح کنید، سهم خودتان را بپذیرید و بگویید برای اصلاح آن چه کاری انجام خواهید داد.
لازم هم نیست مسئولیت چیزی را که تقصیر شما نبوده بر عهده بگیرید. مسئولیت‌پذیری حرفه ای یعنی بتوانید مرز میان «سهم من در این اتفاق» و «عواملی که خارج از کنترل من بوده‌اند» را صادقانه مشخص کنید.
وقتی تحت فشار قرار می‌گیرید
تقریبا هر کسی زمانی که شرایط آرام است می‌تواند مودب و خوش‌برخورد باشد. چالش اصلی زمانی شروع می‌شود که ددلاین انجام یک وظیفه یا پایان پروژه نزدیک است، مشتری ناراضی است، حجم کار بالا رفته یا بین اعضای تیم اختلافی شکل گرفته است. در چنین شرایطی، خودکنترلی و هوش هیجانی بخشی از حرفه ای بودن محسوب می‌شوند.
این به معنی سرکوب احساسات نیست. ممکن است عصبانی یا خسته باشید؛ مسئله این است که اجازه ندهید این احساسات مستقیما به رفتار نامناسب با دیگران تبدیل شوند.
یک پیام تند که در چند ثانیه نوشته می‌شود، گاهی می‌تواند بیشتر از خود اختلاف به رابطه کاری آسیب بزند. چند دقیقه فاصله گرفتن از موقعیت، دوباره خواندن پیام قبل از ارسال یا ادامه دادن گفت‌وگو زمانی که شرایط آرام‌تر شده، رفتارهای ساده‌ای هستند که تفاوت بزرگی ایجاد می‌کنند.
چه رفتارهایی باعث می‌شوند در محیط کار غیرحرفه ای به نظر برسیم؟
بعضی رفتارها ممکن است به‌تنهایی مسئله بزرگی به نظر نرسند، اما وقتی تکرار می‌شوند به‌مرور روی اعتبار حرفه ای ما اثر می‌گذارند. دیر رسیدن مداوم، فراموش کردن تعهدات، پاسخ ندادن درباره وضعیت کاری که مسئول آن هستیم، انداختن تقصیر بر گردن دیگران و پذیرفتن کارهایی که می‌دانیم زمان یا توان انجام آن را نداریم، نمونه‌هایی از این رفتارها هستند.
حاشیه‌سازی، غیبت و بدگویی از همکاران هم می‌تواند چنین اثری داشته باشد. ممکن است صحبت درباره یک همکار در جمع دوستانه بی‌اهمیت به نظر برسد، اما وقتی این رفتار تبدیل به عادت شود، دیگران نمی‌دانند آیا در غیاب خودشان هم موضوع صحبت شما خواهند بود یا نه.
یکی دیگر از رفتارهایی که کمتر درباره آن صحبت می‌شود، دفاعی شدن در برابر هر نوع بازخورد است. فرد حرفه ای مجبور نیست با تمام انتقادها موافق باشد، اما حداقل می‌تواند ابتدا آن را بشنود، سوال بپرسد و بعد درباره درست یا نادرست بودنش تصمیم بگیرد. رفتار حرفه ای بیشتر از آنکه در یک حرکت بزرگ دیده شود، حاصل تکرار همین انتخاب‌های کوچک است.
آیا برای حرفه ای بودن باید رسمی رفتار کنیم؟
رفتار حرفه ای در کار با رسمی بودن یکی نیست. ممکن است در یک شرکت استفاده از لباس رسمی و ادبیات رسمی بخشی از فرهنگ سازمانی باشد و در شرکتی دیگر اعضای تیم با لباس راحت کار کنند و یکدیگر را با اسم کوچک صدا بزنند. هیچ‌کدام به‌تنهایی حرفه ای‌تر از دیگری نیست.
رفتار و ظاهر مناسب باید با محیطی که در آن کار می‌کنید تناسب داشته باشد. می‌توانید با همکارانتان صمیمی باشید و همچنان مرزهای حرفه ای را حفظ کنید. می‌توانید شوخی کنید و در عین حال بدانید چه زمانی و درباره چه موضوعی بهتر است شوخی نکنید. حتی می‌توانید با مدیرتان رابطه دوستانه‌ای داشته باشید و در عین حال مسئولیت‌های کاری را جدی بگیرید. به همین دلیل، اگر می‌پرسید چگونه در محیط کار با شخصیت باشیم، پاسخ لزوما «رسمی‌تر بودن» نیست. احترام گذاشتن به دیگران، رعایت مرزها، پایبندی به تعهدات و داشتن رفتار با ثبات، بسیار بیشتر از ظاهرسازی روی تصویری که دیگران از شما دارند اثر می‌گذارد.
چگونه کاری کنیم در محل کار به ما احترام بگذارند؟
احترام چیزی نیست که بتوان آن را مستقیما درخواست کرد؛ معمولا در طول زمان ساخته می‌شود. اگر دیگران بدانند حرف و عمل شما فاصله زیادی با یکدیگر ندارد، در شرایط سخت رفتار قابل پیش‌بینی دارید و برای وقت و مسئولیت دیگران احترام قائل هستید، احتمال شکل‌گیری اعتماد بیشتر می‌شود.
برای مثال، اگر نمی‌توانید کاری را انجام دهید، قول انجام آن را ندهید. اگر نظری درباره موضوعی ندارید، مجبور نیستید برای حرفه ای به نظر رسیدن درباره آن اظهار نظر کنید. اگر چیزی را نمی‌دانید، گفتن «نمی‌دانم، بررسی می‌کنم» اغلب حرفه ای‌تر از ارائه یک جواب مطمئن اما اشتباه است.
همچنین لازم نیست برای اینکه محترم دیده شوید، همیشه در دسترس دیگران باشید یا هر درخواست کاری را بپذیرید. تعیین مرز منطقی برای حجم کار و زمان نیز بخشی از رفتار حرفه ای است.
حرفه ای بودن از تخصص شروع می‌شود، اما به آن ختم نمی‌شود
تمام رفتارهایی که تا اینجا درباره آنها صحبت کردیم جای مهارت و دانش را نمی‌گیرند. اگر قرار است در کاری حرفه ای باشید، باید آن کار را بلد باشید و برای بهتر شدن در آن تلاش کنید. مهارت‌هایی که چند سال قبل برای انجام یک شغل کافی بوده‌اند ممکن است امروز نیاز به به‌روزرسانی داشته باشند. یادگیری مستمر، شناخت تغییرات حوزه کاری و پذیرفتن اینکه هنوز چیزهایی برای یاد گرفتن داریم، بخشی از حرفه ای بودن است.
اما تخصص تنها یک طرف ماجراست. در محیط کار، دیگران فقط نتیجه نهایی کار شما را تجربه نمی‌کنند؛ فرایند همکاری با شما را هم تجربه می‌کنند. اینکه آیا به‌موقع پاسخ می‌دهید، اطلاعات لازم را منتقل می‌کنید، مسئولیت کار را می‌پذیرید و در زمان بروز مشکل چگونه رفتار می‌کنید، بخشی از تصویری است که از شخصیت حرفه ای شما شکل می‌گیرد. شاید به همین دلیل ساده‌ترین تعریف حرفه ای بودن این باشد: فردی باشید که دیگران بتوانند روی کار و رفتارش حساب کنند.
حرفه ای بودن از مدیریت درست تعهدات کاری شروع می‌شود
بخش مهمی از رفتار حرفه ای در محیط کار به این برمی‌گردد که آیا همکاران و مدیرتان می‌توانند روی انجام کارهایی که پذیرفته‌اید حساب کنند یا نه. اما وقتی وظایف میان پیام‌ها، یادداشت‌ها و گفت‌وگوهای پراکنده قرار می‌گیرند، حتی افراد منظم هم ممکن است بخشی از تعهدات خود را فراموش کنند یا دیر متوجه یک موعد مهم شوند.
با نرم افزار مدیریت پروژه و وظایف میزیتو می‌توانید پروژه‌ها، وظایف، مسئول هر کار و زمان انجام آنها را در یک فضای مشخص مدیریت کنید. اعضای تیم می‌دانند چه کاری بر عهده چه کسی است، چه کارهایی در حال انجام‌اند و کدام وظایف نیاز به پیگیری بیشتری دارند.
این شفافیت جای مسئولیت‌پذیری را نمی‌گیرد، اما کمک می‌کند عمل کردن به تعهدات کاری ساده‌تر شود و همکاری تیم کمتر به یادآوری‌های شفاهی و پیگیری‌های پراکنده وابسته باشد.
حرفه ای بودن در یک روز ساخته نمی‌شود؛ از انجام درست همان کارهایی شکل می‌گیرد که هر روز مسئولیتشان را می‌پذیریم. اگر می‌خواهید پروژه‌ها و وظایف تیم را منظم‌تر و شفاف‌تر پیش ببرید، در میزیتو رایگان ثبت‌نام کنید و مدیریت کارهای تیم را یکپارچه انجام دهید.
با کلیک بر روی این قسمت، لینک این مقاله برای شما کپی می‌شود.
دیدگاه‌های شما
هنوز دیدگاهی برای این مقاله ثبت نشده است.